Największe przeszkody szybkiego czytania

Szybkie czytanie, jak każda inna umiejętność może być wyćwiczona przez każdego. Często jednak ludzie miewają pewne problemy, a gdy im się nie udaje, stwierdzają że „to nie możliwe”...

Prawda jest jednak taka, że trzymając się pewnych reguł, ćwicząc systematycznie i unikając błędów, bardzo łatwo jest nauczyć się szybkiego czytania. W tym rozdziale dowiesz się o najczęstszych błędach i przeszkodach, po wyeliminowaniu których nic już nie stanie Tobie na drodze do sukcesu w tej dziedzinie!

Najczęściej popełniane błędy i przeszkody które należy pokonać lub wyeliminować:

1. Brak celu!
2. Brak rozgrzewki
3. Brak koncentracji
4. Słaba motywacja
5. Nie używanie wskaźnika
6. Wąskie pole widzenia
7. Kiepska taktyka (lub jej brak)
8. Regresja
9. Fonetyzacja
10. Słaba Antycypacja
11. Ubogie słownictwo
12. Niestosowanie się do zasad BHP czytania i wzroku

1. Brak CELU

Twój umysł musi mieć uzasadnienie, aby przyłożyć się do realizacji jakiegoś zadania. Podobnie jak z osiąganiem innych celów, w szybkim czytaniu ważne jest, aby ustalić cel czytania danej lektury!

Pamiętaj więc, aby przed zabraniem się do czytania jakiejkolwiek książki (zwłaszcza, jeśli potrzebujesz wyciągnąć z niej wiedzę), ustalić cel czytania. Pomoże to znacznie w zapamiętaniu informacji, oraz zwiększy koncentrację. Dokładnie omówiony temat ustalania celów znajdziesz na końcu książki.

2. Brak Rozgrzewki

Podobnie jak każdy sportowiec przed treningiem lub zawodami robi rozgrzewkę, tak samo należy zrobić przed przystąpieniem do czytania. W narządzie wzroku jest wiele mięśni, które potrzebują rozgrzewki aby prawidłowo funkcjonować. Należy je dotlenić, rozgrzać i rozciągnąć.

Kolejna sprawa to przyzwyczajenie do prędkości. Tak jak jadąc samochodem z zepsutym licznikiem, po jeździe normalnym tempem gdy zwiększymy prędkość a następnie ponownie obniżymy do „normalnego”, będziemy jechać szybciej. Subiektywnie będziemy odczuwać nowe (szybsze) tempo jako to „normalne”.

Przed zabraniem się do czytania, zrób rozgrzewkę. Techniki opiszę w jednym z kolejnych rozdziałów, a są to m.in. gimnastyka oczu (tzw. przesuwanie między różnymi punktami, ósemki, obroty i in.) oraz rozgrzewka w tekście (należy otworzyć książkę, trzymając ją odwrotnie, i szybko przerzucać strony, przelatując wskaźnikiem przez środek strony).

3. Brak Koncentracji

Na Twoją koncentrację działają dwa rodzaje czynników: wewnętrzne i zewnętrzne.

DO WEWNĘTRZNYCH należą: nastawienie (czy mi się uda czy nie), stan emocjonalny (lepszą koncentrację osiągniesz w pozytywnych stanach, tj. radość, szczęście; gorszą w złych, tj. złość, nienawiść), zainteresowanie tekstem, stopień relaksacji oczu (gdy są napięte, bolą, będzie oczywiście gorzej; wtedy nie wolno czytać! Można zrobić masaż, palming, solaryzację), nastawienie podświadomości (czyli postawione cele) i in.

DO ZEWNĘTRZNYCH należą: dźwięki (hałas, muzyka, dochodzące rozmowy), światło (zbyt ciemne lub jaskrawe przeszkadza), bałagan/porządek w otoczeniu, kolory (np. żółty ułatwia koncentrację), zapachy (np. cytryna lub geranium pomaga niektórym osobom, można używać olejków aromaterapeutycznych), in. czynniki (telefony, maile itp które odwracają uwagę.)

4. Słaba motywacja

Motywacja to słowo składające się ze słów: Motyw i Akcja. Aby podjąć Akcję (czytanie), należy mieć odpowiednie motywy. Pomaga tu ustalanie celów (dające silną motywację, zarówno podświadomości jak i świadomemu umysłowi), zainteresowanie tekstem, potrzeby jakie zostaną zrealizowane po przeczytaniu (np. zdanie egzaminu, nauczenie się czegoś, co pragniesz lub potrzebujesz). Pomocne są także niektóre techniki NLP i hipnozy zwiększające motywację.

5. Nie używanie wskaźnika

Stosowanie wskaźnika w trakcie czytania jest podstawowym nawykiem, jaki należy sobie wyrobić. Bez żadnych ćwiczeń, samo jego użycie zwiększy prędkość Twojego czytania!

Dlaczego tak się dzieje? Otóż po pierwsze, oko kocha ruch! Jest do tego stworzone (przetrwanie zależało kiedyś, od tego jak szybko zauważyło się nadchodzącego przeciwnika, zagrożenie, oraz ofiarę do upolowania).

Druga kwestia, to robienie regresji. Oko podczas czytania co chwilkę przeskakuje do tyłu. Robiąc dwa-trzy kroki do przodu, robi krok do tyłu. Spowalnia to znacznie na szybkość czytania, natomiast prawie nie wpływa na zrozumienie. Wskaźnik eliminuje ten problem.

Po trzecie, wodząc wskaźnikiem po tekście, świadomie narzucasz prędkość swojemu wzrokowi. Oczy będą podążać w takim tempie, w jakim będzie się poruszał wskaźnik.

6. Brak Taktyki

Szkoła uczy tylko podstaw czytania, natomiast nawet nie wspomina o jakichkolwiek taktykach czytania. Musisz nauczyć się tego we własnym zakresie (w domu lub na szkoleniu).

Skąd biorą się taktyki i dlaczego są skuteczne? Otóż są ludzie, którzy posiadają od urodzenia pewne zdolności, sprawiające że są oni najlepsi w danych umiejętnościach. Modelując ich (obserwując, wyłaniając kolejne kroki i przekładając na sposób postępowania, heurystykę) można wyłonić strategię (taktykę). Tym m.in. zajmuje się NLP. Kolejne źródło to tworzenie taktyk czy strategii przez doskonalenie swoich umiejętności, i przekazywanie ich dalej.

Przyjmując i używając określonej strategii jesteś w stanie osiągnąć to, co najlepsi (bo masz te same zasoby, które w połączeniu z taktyką dają sukces)! Wynika to z prawa NLP: Jeśli ktokolwiek potrafi coś zrobić, ja też to mogę zrobić.

7. Wąskie Pole Widzenia

Receptory wzroku w 20% skupiają się na widzeniu ostrym, szczegółowym a w 80% na peryferyjnym. Większość czytelników którzy nie ćwiczyli, posiada pole widzenia w kształcie elipsy o wymiarach ok 4 x 1,5cm. Powoduje to konieczność częstego zatrzymywania wzroku w każdej linijce tekstu (przyswajanie informacji odbywa się tylko w momencie zatrzymania, czyli fiksacji wzroku).

Wykonując odpowiednie ćwiczenia, można zwiększyć te wymiary. Pozwoli to na mniejszą ilość zatrzymań (np. zamiast aż 6, tylko 2-3, co znacznie zwiększy prędkość czytania) oraz odczytywanie kilku linijek tekstu na raz.

Jest wiele ćwiczeń które pozwalają rozszerzyć pole widzenia, i są to: tablice z liczbami i literami, kropki z wyrazami, drzewka i in.

8. Regresja

Regresja o której już wspominałem, to cofanie wzroku. Jest to najczęściej nieświadoma czynność, którą oko wykonuje z przyzwyczajenia. Średnio wykonujemy do 15 powrotów na 100 słów tekstu, a jedna regresja to utrata kilku-kilkunastu sekund. Przekładając na całą książkę... to mnóstwo czasu!

Czasami występuje też świadoma regresja, z powodów takich jak: trudy tekst, chęć przypomnienia poprzedniego fragmentu, zbyt szybki ruch oka do przodu. W takich wypadkach, niektóre regresje są uzasadnione.

Jak wyeliminować regresję? Używaj wskaźnika (wtedy oko podąża za ruchem), zwiększ tempo czytania (większa prędkość to lepsza koncentracja, a więc brak czasu na „skok w bok”), pozbądź się lęku przed niezrozumieniem tekstu (są tu specjalne ćwiczenia), wykonuj ćwiczenia na regresję (łączenie linii, odczytywanie par wyrazów podobnych, wyszukiwanie liter w tekście).

9. Fonetyzacja

Fonetyzacja (subwokalizacja) jest to ciche powtarzanie czytanego tekstu. Nawyk ten wykształca się w dzieciństwie, podczas nauki czytania metodą wymawiania słów.

ROZRÓŻNIAMY DWA RODZAJE FONETYZACJI:

– wewnętrzna, czyli powtarzanie czytanych wyrazów w myślach
– zewnętrzna, czyli szeptanie lub głośne wymawianie słów

Fonetyzacja wewnętrzna występuje znacznie częściej i trudniej ją wyeliminować. Większość ekspertów szybkiego czytania, radzi aby to zrobić. Jednak Tony Buzan twierdzi, że nie jest ona przeszkodą. Najlepiej jak sprawdzisz na sobie...

O tym, że fonetyzacja nie jest potrzebna, świadczy odbiór przez człowieka obrazów. Chociażby teraz, jeśli siedzisz przed komputerem, możesz widzieć monitor, klawiaturę, myszkę, otoczenie, fragment biurka, ręce i setki innych przedmiotów. Odbierasz je, i wiesz czym są, mimo że ich nie nazywasz.

Albo jadąc samochodem, widzisz dziesiątki, setki lub tysiące obiektów (inne samochody, rowery, pieszych, ulicę, chmury, drzewa, pobocza, horyzont itp) które zmieniają się co chwilę, rozpoznajesz czym są, a mimo to nie wymawiasz ich nazw... Tym łatwiej jest z tekstem, który składa się tyko z garstki liter tworzących wyrazy, a te zdania. Kwestia nauczenia się czytania bez fonetyzacji, lub jej zminimalizowania.

METODY ELIMINOWANIA FONETYZACJI:

Mechaniczna, polegająca na przyciśnięciu języka do zębów, czy zaciśnięcia czegoś w zębach (bez dotkania wargami i językiem), albo szerokie otwarcie ust przy rozluźnionym języku i więzadłach głosowych.

Centralne zakłócanie mowy, polega na wystukiwaniu ręką lub jakimś przedmiotem rytmu w czasie czytania. Początkowo przeszkadza to w rozumieniu tekstu, potem przestaje. Rytm wystukujemy prawą ręką, wzory np. 1-2 (takt) 3-4 (takt) 5 (takt) 6 (takt); czy 1-2-3 4 5 itp

Zakłócanie słowne polega na wymawianiu podczas czytania wyuczonych wierszy, sylab (la la la), liczeniu czy wymawianiu liter alfabetu.

10. Ubogie słownictwo

Zakres znajomości słownictwa zależy od wieku, wykształcenia, pracy, zainteresowań i in. Przeciętny człowiek używa ok. 1000 słów w piśmie, nieco więcej w mowie, natomiast rozumie ok. 5000. W trakcie czytania natrafiając na nieznane słówko, spowalniamy prędkość czytania i wykonujemy niepotrzebne operacje umysłowe. Warto więc znać jak najwięcej słówek. Polecam zapoznanie się z morfologią słów (poznanie przedrostków, przyrostków, rdzeni słowa), wyrazami pochodzenia obcojęzycznego (słowniki np. Kopalińskiego) oraz uczenia się języków obcych (bo wiele słówek pochodzi np. z angielskiego, francuskiego, niemieckiego i in.)

11. Nie korzystanie z antycypacji

Antycypacja to odkrywanie ukrytych treści tekstu. Przyśpiesza ona oraz ułatwia rozumienie tekstu. Przykładowo, antycypację można rozpoznać przykrywając połowę liter w wyrazie (np. zostawienie samej góry, po której czytelnik potrafi rozpoznać zdanie). Ćwiczenia na rozwijanie antycypacji to: czytanie tekstu przykrywając pierwsze lub ostatnie litery od marginesu i zamalowanie markerem lub korektorem fragmentów tekstu np. w gazecie. Można też drukować tekst z częściowymi lukami.

Poniżej mapa myśli przedstawiająca błędy czytelnicze: